Zwolnienie od kosztów sądowych

Nie stać Cię na opłatę sądową? Możesz wystąpić o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części — jeszcze przed wniesieniem pisma albo razem z nim.

Kto jest zwolniony z mocy ustawy

Zgodnie z art. 96 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie płacą kosztów m.in.: strona dochodząca alimentów, pracownik w sprawach z prawa pracy, strona dochodząca ustalenia ojcostwa, osoba w sprawach o ochronę zdrowia psychicznego oraz ubezwłasnowolniony w sprawach o uchylenie ubezwłasnowolnienia.

Zwolnienie na wniosek (art. 101 i nast.)

Zwolnienie przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny — oraz że roszczenie nie jest oczywiście bezzasadne (nie może służyć nadużyciu prawa).

• Formularz: oświadczenie dotyczące stanu majątku i dochodów (wzory na stronach sądów i w biurach obsługi interesanta).
• Co wykazać: dochody (umowa, świadczenia, alimenty), skład rodziny, koszty utrzymania, zobowiązania, oszczędności, nieruchomości.
• Kiedy złożyć: razem z pozwem albo przed nim. Sąd rozstrzyga postanowieniem, od którego przysługuje zażalenie drugiej stronie.
• Zwrot wpłaconego: jeśli zapłaciłeś opłatę, a zwolnienie przyznano — sąd zwraca opłatę z urzędu.

Skutki zwolnienia częściowego

Przy zwolnieniu częściowym płacisz opłatę od części wartości sporu wskazanej w postanowieniu. Przy zwolnieniu całkowitym nie ponosisz też wydatków obciążających Skarb Państwa (np. wynagrodzenia biegłego) — ale jeśli przegrasz i druga strona ma pełną zdolność procesową, obciążenie jej kosztami zastępstwa procesowego pozostaje możliwe w granicach ustawy.

Praktyczne rady

• Nie zawyżaj kosztów utrzymania — sąd porównuje z czynszami i średnimi wydatkami w Twojej miejscowości.
• Nie ukrywaj nieruchomości ani samochodu — weryfikują w rejestrach; zatajenie = uchylenie zwolnienia i obowiązek zwrotu.
• W sprawach o alimenty i z prawa pracy zwolnienia nie potrzebujesz — obowiązuje z mocy ustawy.